Όταν το gaslighting συμβαίνει μέσα στην οικογένεια, είναι πολύ πιο δύσκολο να το αναγνωρίσεις. Όχι επειδή είναι πιο ήπιο, αλλά επειδή είναι ντυμένο με τον μανδύα της αγάπης, της φροντίδας και του «το κάνω για το καλό σου».
Γονείς, αδέλφια ή συγγενείς μπορούν να χρησιμοποιούν gaslighting χωρίς να το ονομάζουν έτσι.
Και το παιδί (ή ο ενήλικας πια), μαθαίνει να αμφισβητεί όχι μόνο τα συναισθήματά του, αλλά και την ίδια του την αντίληψη για την πραγματικότητα.
Πώς εκδηλώνεται το gaslighting μέσα στην οικογένεια
Το gaslighting δεν εκδηλώνεται πάντα με φωνές, ή ξεκάθαρη κακοποίηση. Συχνά είναι μικρές, επαναλαμβανόμενες φράσεις που διαβρώνουν αργά την αυτοπεποίθηση:
- «Είσαι υπερβολικός, πάντα έτσι ήσουν.»
- «Το θυμάσαι λάθος, δεν έγινε έτσι.»
- «Εμείς ξέρουμε καλύτερα τι χρειάζεσαι.»
- «Με πληγώνεις που μιλάς έτσι για την οικογένειά μας.»
Στο οικογενειακό περιβάλλον, το gaslighting λειτουργεί μέσω της ιεραρχίας. Ο γονιός, ή το “ισχυρό” μέλος, έχει την εξουσία. Το παιδί μαθαίνει ότι για να ανήκει σε αυτή την οικογένεια, πρέπει να σιωπά. Να προσαρμόζεται, να αμφισβητεί τον εαυτό του, όχι τον άλλον.
Οι άνθρωποι που μεγάλωσαν σε οικογένειες με gaslighting συχνά λένε:
- «Δεν εμπιστεύομαι το ένστικτό μου.»
- «Νιώθω ενοχές όταν βάζω όρια.»
- «Πάντα αναρωτιέμαι αν εγώ φταίω.»
Αυτές δεν είναι “χαρακτηριστικά προσωπικότητας”. Είναι επιβίωση που σου έχουν μάθει.
Το gaslighting στην οικογένεια σου μαθαίνει ότι:
- η αλήθεια σου δεν έχει αξία
- τα συναισθήματά σου είναι πρόβλημα
- η αγάπη προϋποθέτει υπακοή
Και αυτή η μάθηση συχνά ακολουθεί τον άνθρωπο και στην ενήλικη ζωή, στις φιλίες, στις σχέσεις, στη δουλειά.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να το δεις;
Η οικογένεια θεωρείται «ασφαλές λιμάνι». Όταν λοιπόν ο πόνος προέρχεται από εκεί, το μυαλό αντιστέκεται. Είναι πιο εύκολο να πιστέψεις ότι εσύ είσαι ευαίσθητος, μπερδεμένος ή αχάριστος, παρά να δεχτείς ότι το περιβάλλον που σε μεγάλωσε ήταν χειριστικό.
Επιπλέον, το gaslighting συχνά συνοδεύεται από στιγμές τρυφερότητας. Αυτό δημιουργεί σύγχυση: «Αφού με αγαπάει, άρα δεν μπορεί να μου κάνει κακό.»
Όμως η αγάπη χωρίς σεβασμό δεν είναι ασφάλεια. Είναι έλεγχος.
Τι μπορείς να κάνεις σήμερα;
- Ονόμασε την εμπειρία σου
Δεν χρειάζεται να κατηγορήσεις κανέναν. Αρκεί να αναγνωρίσεις τι συνέβη σε εσένα. - Εμπιστεύσου ξανά τη δική σου αίσθηση
Αν κάτι σε πλήγωσε, σε πλήγωσε. Δεν χρειάζεται έγκριση από κάποιον άλλον. - Θέσε συναισθηματικά όρια
Όχι για να αλλάξει η οικογένεια, αλλά για να προστατευτείς εσύ. - Αναζήτησε υποστήριξη
Η θεραπεία ή η ψυχοεκπαίδευση βοηθούν να ξεμπλέξεις την αλήθεια σου από τις φωνές που την αλλοίωσαν.
Το gaslighting στην οικογένεια αφήνει βαθιά ίχνη, γιατί ξεκινά νωρίς και διαρκεί σιωπηλά. Όμως η επίγνωση αλλάζει τα πάντα.
Δεν είσαι υπερβολικός.
Δεν θυμάσαι λάθος.
Δεν είσαι άδικος που πονάς.
Ήσουν απλώς ένα παιδί (ή ένας άνθρωπος), που έμαθε να επιβιώνει σε ένα περιβάλλον όπου η αγάπη είχε όρους. Και τώρα έχεις το δικαίωμα να μάθεις κάτι διαφορετικό: αγάπη χωρίς σύγχυση, σχέση χωρίς έλεγχο, αλήθεια χωρίς φόβο.
Αν θέλεις να μάθεις περισσότερα για τη ναρκισσιστική κακοποίηση, επικοινώνησε μαζί μου στο efi@efimesitidou.com