Όταν μιλάμε για ναρκισσιστική κακοποίηση, εστιάζουμε συνήθως σε ρομαντικές σχέσεις. Όμως υπάρχει μια κατηγορία ανθρώπων που δεν είχαν νάρκισσο σύντροφο, είχαν νάρκισσο γονιό. Η εμπειρία τους είναι διαφορετική, πιο βαθιά και πολύ πιο δύσκολο να αναγνωριστεί, γιατί αρχίζει από τη στιγμή που γεννιούνται.
Δεν υπάρχει σύγκριση για το πριν. Δεν υπάρχει εκδοχή του εαυτού τους που δεν έχει επηρεαστεί. Αυτό που βίωσαν, ήταν απλώς η κανονικότητά τους.
Τι σημαίνει να μεγαλώνεις δίπλα σε νάρκισσο γονιό
Ο νάρκισσος γονιός δεν εμφανίζεται πάντα ως κακός. Πολλές φορές εμφανίζεται ως ο «τέλειος» γονιός στα μάτια του κόσμου, επιτυχημένος, αφοσιωμένος, πάντα παρών. Αλλά πίσω από τις κλειστές πόρτες, η δυναμική είναι εντελώς διαφορετική.
Το παιδί μαθαίνει πολύ νωρίς ότι οι ανάγκες του γονιού έρχονται πρώτες. Ότι τα δικά του συναισθήματα είναι είτε αόρατα είτε υπερβολικά. Ότι η αγάπη του γονιού είναι υπό όρους, εξαρτάται από το αν το παιδί ανταποκρίνεται στις προσδοκίες, αν κάνει τον γονιό να νιώθει καλά, αν είναι αυτό που εκείνος χρειάζεται να είναι.
Σε αυτό το περιβάλλον, το παιδί δεν μαθαίνει ποιο είναι στην πραγματικότητα. Μαθαίνει ποιο ΠΡΕΠΕΙ να είναι, για να επιβιώσει.
Οι πιο συνηθισμένες μορφές ναρκισσιστικής γονεϊκότητας
Ο νάρκισσος γονιός, μπορεί να εκδηλωθεί με διαφορετικούς τρόπους. Κάποιοι είναι εμφανώς κυριαρχικοί και ελεγκτικοί. Άλλοι εμφανίζονται ως θύματα, που χρειάζονται συνεχώς τη φροντίδα του παιδιού τους, αντιστρέφοντας τους ρόλους (ονομάζεται parentification). Άλλοι χρησιμοποιούν τη σύγκριση ανάμεσα στα αδέρφια ως εργαλείο ελέγχου, δημιουργώντας δυναμικές «αγαπημένου παιδιού» και «μαύρου προβάτου».
Κοινό στοιχείο σε όλες τις περιπτώσεις είναι η έλλειψη πραγματικής ενσυναίσθησης. Ο νάρκισσος γονιός δεν μπορεί να δει το παιδί ως ξεχωριστή οντότητα με δικές του ανάγκες, επιθυμίες και συναισθήματα. Το βλέπει ως επέκταση του εαυτού του, κάτι που υπάρχει για να τον εξυπηρετεί, να τον επιβεβαιώνει, να τον κάνει να φαίνεται καλός.
Πώς αυτό σε επηρεάζει στην ενήλικη ζωή
Τα παιδιά που μεγαλώνουν με νάρκισσο γονιό κουβαλούν συγκεκριμένα μοτίβα στην ενήλικη ζωή τους, συχνά χωρίς να συνειδητοποιούν την προέλευσή τους.
Δυσκολεύονται να θέσουν όρια, γιατί μεγάλωσαν σε ένα περιβάλλον όπου τα όρια δεν γινόντουσαν σεβαστά. Τείνουν να βάζουν τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές τους, γιατί αυτό ήταν το μόνο που γνώριζαν. Αναζητούν συνεχώς επιβεβαίωση και έγκριση, γιατί η αγάπη που έλαβαν ήταν πάντα υπό όρους. Και συχνά καταλήγουν σε σχέσεις με ανθρώπους που επαναλαμβάνουν το ίδιο μοτίβο, γιατί αυτό τους μοιάζει οικείο, ακόμα κι αν τους βλάπτει.
Υπάρχει επίσης κάτι βαθύτερο. Πολλοί άνθρωποι που μεγάλωσαν με νάρκισσο γονέα, δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν αυτό που βίωσαν ως κακοποίηση. Γιατί ο γονιός τους «έδινε τα πάντα» υλικά. Γιατί δεν τους χτύπησε ποτέ. Γιατί υπήρχαν και καλές στιγμές. Και γιατί το να ονομάσεις κακοποίηση αυτό που σου έκανε ο γονιός σου φέρνει μαζί του ενοχή και θλίψη που είναι δύσκολο να αντιμετωπίσεις.
Η ενοχή δεν σου ανήκει
Ένα από τα πιο βαριά πράγματα που κουβαλούν οι ενήλικες που μεγάλωσαν με νάρκισσο γονιό είναι η ενοχή. Ενοχή για το ότι θυμώνουν, για το ότι βάζουν όρια, για το ότι τολμούν να ονομάσουν αυτό που βίωσαν.
Αυτή η ενοχή ΔΕΝ είναι δική σου. Είναι το αποτέλεσμα χρόνων εκπαίδευσης, που σου έλεγαν ότι οι ανάγκες σου είναι λιγότερο σημαντικές, ότι το να μιλάς για τον πόνο σου είναι προδοσία, ότι ένας «καλός» γιος ή μια «καλή» κόρη δεν παραπονιέται.
Το να αναγνωρίσεις τι έζησες δεν σημαίνει ότι σταματάς να αγαπάς τον γονιό σου. Σημαίνει ότι αρχίζεις επιτέλους να αγαπάς και τον εαυτό σου.
Από πού αρχίζει η θεραπεία;
Η θεραπεία από ναρκισσιστική γονεϊκή κακοποίηση είναι μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο και υποστήριξη. Αρχίζει με την αναγνώριση, το να δεις καθαρά τι συνέβη, χωρίς να το μικραίνεις και χωρίς να το μεγαλοποιείς. Συνεχίζει με την κατανόηση του πώς αυτό σε επηρέασε στις σχέσεις σου, στην αυτοεκτίμησή σου, στον τρόπο που βλέπεις τον εαυτό σου.
Σταδιακά, με τη σωστή υποστήριξη, αρχίζεις να ξεχωρίζεις ποιος είσαι εσύ, από ποιον σου είπαν ότι είσαι. Αυτή η διάκριση είναι η αρχή μιας ζωής που είναι πραγματικά δική σου.
Αν θέλεις να μάθεις περισσότερα για τη ναρκισσιστική κακοποίηση, επικοινώνησε μαζί μου στο efi@efimesitidou.com