Ένας από τους λόγους που οι άνθρωποι μένουν εγκλωβισμένοι σε ναρκισσιστικές σχέσεις είναι ότι δεν βλέπουν αμέσως το μοτίβο. Αυτό που βιώνουν δεν είναι μια ευθεία γραμμή κακοποίησης, αλλά ένας κύκλος. Και ο κύκλος αυτός έχει φάσεις που μπερδεύουν, αποπροσανατολίζουν και δημιουργούν ελπίδα, εκεί που δεν υπάρχει σταθερότητα.
Ο κλασικός κύκλος περιλαμβάνει τρία βασικά στάδια: εξιδανίκευση, υποτίμηση και απόρριψη. Στη συνέχεια, μπορεί να ξεκινήσει και πάλι από την αρχή..
1. Η Εξιδανίκευση: «Είσαι ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί»
Στην αρχή, ο νάρκισσος επενδύει έντονα στη σχέση. Όλα κινούνται με ταχύτητα, ένταση και με υπερβολικό ενθουσιασμό. Μπορεί να μιλήσει για κοινό σας μέλλον πολύ νωρίς, να σε παρουσιάζει ως μοναδικό και να σου δίνει την αίσθηση ότι επιτέλους κάποιος σε βλέπει και σε καταλαβαίνει.
Αυτό το στάδιο δημιουργεί έναν ισχυρό συναισθηματικό δεσμό. Δεν πρόκειται για βαθιά σύνδεση, αλλά για ταχεία εξιδανίκευση. Το πρόβλημα είναι ότι η εικόνα αυτή, δεν βασίζεται στην πραγματική σου προσωπικότητα, αλλά στην ανάγκη του άλλου να καθρεφτιστεί μέσα σου.
2. Η Υποτίμηση: «Δεν είσαι αυτό που νόμιζα»
Σταδιακά όμως, κάτι αλλάζει. Μικρά σχόλια, ειρωνείες, συγκρίσεις, ψυχρότητα απένεντί σου. Η κριτική του νάρκισσου γίνεται πιο συχνή και η ασυνέπεια πιο έντονη. Εκεί που πριν ήσουν ο τέλειος σύντροφος, τώρα γίνεσαι υπερβολικός, δύσκολος, πολύ απαιτητικός, κατά τα λόγια του.
Αυτό το στάδιο, στόχο έχει να δημιουργεί σύγχυση. Προσπαθείς να καταλάβεις τι άλλαξε. Συχνά αναλαμβάνεις ευθύνη για την αλλαγή στη συμπεριφορά του άλλου. Προσπαθείς περισσότερο, προσαρμόζεσαι, απολογείσαι. Θέλεις να επιστρέψει η αρχική ένταση και τρυφερότητα.
Στην πραγματικότητα, όμως, δεν πρόκειται για απώλεια αγάπης. Πρόκειται για μετατόπιση ελέγχου. Η υποτίμηση λειτουργεί ως μηχανισμός αποσταθεροποίησης.
3. Η Απόρριψη: «Τελείωσε»
Το τρίτο στάδιο είναι η συναισθηματική, ή ακόμα και η πραγματική απομάκρυνση. Μπορεί να υπάρξει ψυχρότητα, ξαφνικός χωρισμός ή ακόμα και αντικατάσταση με νέο σύντροφο. Η απόρριψη συχνά συνοδεύεται από έλλειψη ευθύνης και μετατόπιση της ευθύνης σε εσένα.
Αυτό το στάδιο είναι ιδιαίτερα τραυματικό, γιατί ενεργοποιεί τον φόβο εγκατάλειψης και ενισχύει την ανάγκη σου να «διορθώσεις» ό,τι πήγε λάθος. Και κάπου εδώ, αν ο νάρκισσος επιστρέψει με νέα υποσχόμενη φάση εξιδανίκευσης (γνωστή και ως hoovering), ο κύκλος ξεκινά ξανά.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να φύγεις;
Ο κύκλος αυτός, δημιουργεί έναν ισχυρό δεσμό τραύματος. Ο εγκέφαλος συνδέει την ένταση με την ανταμοιβή. Η εναλλαγή ζεστασιάς και ψυχρότητας λειτουργεί εθιστικά. Δεν μένεις μόνο για τον άνθρωπο. Μένεις για την ελπίδα ότι θα επιστρέψει η αρχική εκδοχή του.
Όταν όμως δεις τον κύκλο καθαρά, κάτι αλλάζει. Καταλαβαίνεις ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά. Πρόκειται για ένα μοτίβο.
Και το μοτίβο δεν διορθώνεται με περισσότερη προσπάθεια από τη δική σου πλευρά.
Η κατανόηση του κύκλου δεν μπορεί να σβήσει τον πόνο που σου προκάλεσε ο νάρκισσος, αλλά σίγουρα αφαιρεί τη σύγχυση. Σε βοηθά να σταματήσεις να ψάχνεις τι έκανες εσύ λάθος και να αρχίσεις να βλέπεις την πραγματική δομή της σχέσης.
Δεν ήσουν ποτέ ανεπαρκής. Ήσουν μέσα σε έναν κύκλο που βασίζεται στην εναλλαγή εξιδανίκευσης και αποδόμησης.
Και ο πρώτος τρόπος να τον σπάσεις είναι να τον αναγνωρίσεις.
Αν θέλεις να μάθεις περισσότερα για τη ναρκισσιστική κακοποίηση, επικοινώνησε μαζί μου στο efi@efimesitidou.com