Αν έχεις βρεθεί ποτέ να ψάχνεις στο διαδίκτυο για τον ναρκισσισμό και στην πορεία να αναρωτιέσαι «μήπως αυτό που περιγράφουν είμαι εγώ;», δεν είσαι ο μόνος. Είναι μία συχνή ανησυχία που ακούω και είναι σημαντικό να εξηγήσω τι σημαίνει πραγματικά αυτή η ερώτηση.
Το γεγονός ότι την κάνεις, από μόνο του, λέει πολλά.
Ο νάρκισσος δεν αναρωτιέται αν είναι νάρκισσος
Ένα από τα κεντρικά χαρακτηριστικά της ναρκισσιστικής διαταραχής προσωπικότητας είναι η έλλειψη αυτοκριτικής και ενσυναίσθησης. Ο νάρκισσος δεν βλέπει τον εαυτό του ως πρόβλημα, βλέπει τους άλλους ως πρόβλημα. Δεν αναρωτιέται αν πληγώνει, ούτε χάνει τον ύπνο του για το αν ήταν άδικος, ή όχι. Δεν ψάχνει να καταλάβει αν η συμπεριφορά του έχει βλάψει κάποιον.
Αυτή ακριβώς η ανατριχιαστική αυτοπεποίθηση είναι μέρος του μοτίβου.
Αν εσύ, λοιπόν, κάθεσαι και αναρωτιέσαι με αγωνία αν είσαι εσύ το πρόβλημα, αυτό από μόνο του είναι ένα ισχυρό σημάδι ότι μάλλον δεν είσαι. Η αυτογνωσία, η αμφιβολία, η ανάγκη να εξετάσεις τον εαυτό σου, όλα αυτά είναι χαρακτηριστικά ενός ανθρώπου με ενσυναίσθηση. Και η ενσυναίσθηση είναι ακριβώς αυτό που λείπει από τον νάρκισσο.
Γιατί όμως κάνεις αυτή την ερώτηση;
Η απάντηση βρίσκεται συνήθως στο τι έχεις ζήσει.
Όταν μεγαλώνεις δίπλα σε έναν νάρκισσο γονέα, ή ζεις χρόνια σε μια ναρκισσιστική σχέση, μαθαίνεις να είσαι εσύ ο υπεύθυνος για όλα. Κάθε πρόβλημα ήταν δικό σου λάθος. Κάθε σύγκρουση ξεκίνησε από σένα. Σταδιακά, αυτή η αφήγηση γίνεται η φωνή στο κεφάλι σου.
Έτσι, όταν αρχίζεις να διαβάζεις για τον ναρκισσισμό και βλέπεις περιγραφές συμπεριφορών όπως θυμός, χειραγώγηση, εγωκεντρισμός, ο εκπαιδευμένος σου νους, αμέσως στρέφεται προς τα μέσα. «Μήπως αυτό κάνω κι εγώ;» Είναι αντανακλαστικό. Είναι το αποτέλεσμα χρόνων που σου έλεγαν ότι εσύ φταις.
Η διαφορά ανάμεσα σε ναρκισσιστική συμπεριφορά και την αντίδραση στο τραύμα
Υπάρχει ένα σημείο που χρειάζεται να ξεκαθαρίσω. Κάποιες φορές, άνθρωποι που έχουν ζήσει κακοποίηση, αναπτύσσουν συμπεριφορές που επιφανειακά μοιάζουν με ναρκισσιστικές, όπως έντονες αντιδράσεις, δυσκολία εμπιστοσύνης, αμυντικότητα, εκρήξεις θυμού. Αυτό όμως, δεν τους κάνει νάρκισσους. Τους κάνει απλά ανθρώπους, που έχουν τραυματιστεί και προσπαθούν να επιβιώσουν.
Η διαφορά είναι στο κίνητρο και στη συνείδηση. Ο νάρκισσος ελέγχει, χειραγωγεί και πληγώνει χωρίς να νιώθει ενοχή. Ο τραυματισμένος άνθρωπος αντιδρά, μετανιώνει και θέλει να αλλάξει. Ο πρώτος δεν βλέπει κάποιο πρόβλημα.
Πότε είναι χρήσιμο να ζητήσεις επαγγελματική βοήθεια;
Αν η ερώτηση «μήπως είμαι εγώ ο νάρκισσος» σε απασχολεί συστηματικά, αξίζει να τη φέρεις σε έναν ειδικό, για να κατανοήσεις. Μια σωστή συνεδρία δεν σου δίνει απλώς μια διάγνωση, αλλά σε βοηθά να καταλάβεις πόσα από αυτά που πιστεύεις για τον εαυτό σου είναι πραγματικά δικά σου και πόσα σου φυτεύτηκαν από κάποιον άλλον.
Πολλοί άνθρωποι ανακαλύπτουν σε αυτή τη διαδικασία ότι δεν είχαν ποτέ πρόβλημα με το ποιοι είναι. Είχαν πρόβλημα με το ποιον είχαν δίπλα τους. Και αυτή η συνειδητοποίηση, αν και δεν σβήνει τον πόνο αμέσως, είναι συχνά η αρχή μιας βαθιάς αλλαγής.
Τι σημαίνει αυτό για σένα;
Αν διαβάζεις αυτό το κείμενο και ανησυχείς για τον εαυτό σου , η πιο πιθανή εξήγηση δεν είναι ότι είσαι νάρκισσος. Είναι ότι έχεις ζήσει δίπλα σε έναν και έχεις εσωτερικεύσει την εικόνα που εκείνος σου έδινε για τον εαυτό σου.
Αυτή η εικόνα δεν είναι αλήθεια. Είναι η κληρονομιά μιας σχέσης, που σε έπεισε να αμφιβάλλεις για τα πάντα, ακόμα και για το ποιος είσαι.
Και η δουλειά που χρειάζεται να γίνει, δεν είναι να αποδείξεις ότι δεν είσαι κακός άνθρωπος, αλλά να θυμηθείς ποιος ήσουν, πριν σε πείσουν ότι είσαι.
Αν θέλεις να μάθεις περισσότερα για τη ναρκισσιστική κακοποίηση, επικοινώνησε μαζί μου στο efi@efimesitidou.com